Muğla'nın Kuşları Sayılıyor

Muğla'nın Kuşları Sayılıyor
Flamingolar / Bodrum- Tuzla/ Neriman Fırtına

Muğla sulak alanlarında yaşayan su kuşları bu hafta sonu sayılıyor.  İzmir ve Muğla’daki gönüllülerin 19 - 20 Ocak günlerinde yapacağı “Kış Ortası Su Kuşu Sayımlarına”  kısaca KOSKS deniyor. 


Kuş Gözlemi

Açıkçası kuş sayımı kelimesini ilk Marmaris’te bir çevre toplantısında duymuştum. Nedense kuşları saymak bana pek akıllıca gözükmemiş, sayım yapmayı bir hayli uç nokta olarak düşünmüştüm. Sonra ki yıllarda kuş gözlemciliği hobisine başladım. Belgesel yerine kuşları doğada izlemek eşimle beni adeta büyülüyordu.  Tıpkı sualtı dünyasının büyülemesi gibi. Kuşlar da o kadar renkli o kadar güzellerdi ki. Katıldığım eğitimlerde ilk öğrendiğim şeylerin başında; kuşların doğadaki alarm işlevleriydi.  Doğada bir tehdit veya tehlike varsa bunun ilk habercisi kuşlar oluyor. Kuşlar bir alanı terkterk ettiğinde, sayıları olumsuz bir değişim gösterdiğinde çevre bilimciler, ekologlar o doğal alanda bir problem olduğunu anlıyorlar. Bu sebeple “sayımlar” değişimlerin takip edilmesi açısından büyük önem taşıyor. Artık iklim değişikliği araştırmalarında da kuşların uzun dönem verileri kaynak olarak kullanılıyor. Hobi olarak kuş gözlemleyenlerin yaptıkları sayımlar bilime ve alan korumaya büyük katkı sağlıyor. Hatta bu sebeple kuş gözlemcilerine dünyada vatadaş bilimci (citizen scientist) deniyor.


Flamingolar /  Bodrum - Tuzla


Kış Ortası Su Kuşu Sayımları (KOSKS) nedir?

KOSKS’un her kış yapıldığını ve gözlemcilerinin gönüllü olarak tüm sulak alanlarda su kuşlarını saydığını söylesem. Hatta sayım Türkiye’nin içinde olduğu Batı Palearktik Bölge’nin tamamında yapılıyor. Batı Palearktik neresi diye aklınızdan geçiyor mu? Avrupa, Kuzey Afrika, Asya’yı kapsayan bir zoocoğrafik bölgeye verilen ad aslında. Bu bölge ilaveten Güneybatı Asya dahil toplam 20.000 sulak alanda  yapılıyor sayımlar.  Hem de  soğukların bastırdığı  15 Ocak – 15  Şubat tarihleri arasında yapıyor tüm ülkeler. Çünkü bu tarih aralığı su kuşlarının kümelendiği ve en az yer değiştirdiği zaman dilimi.
Sizce Uluslararası Sulakalan Kurumu’nun ( Wetland International ) organize ettiği Kış Ortası Su Kuşu Sayımları’nda kaç gönüllü yer alıyordur? Bir sayı geçti mi aklınızdan bilemiyorum ama toplam 11.000 kişi  bu küresel sayımda gönüllü olarak  kuşları sayıyor.  Türkiye’de 80’e yakın sulak alanda Kış Ortası Su kuşu Sayımları yapılıyor.
Türkiye’de sayımlar 1967 yılında başlamış, Sivil Toplum Örgütleri, Üniversiteler ve kuş gözlemcileri ile başlayan sayımlara bazı bölgelerde Tarım Orman Bakanlığına bağllı  Doğa Koruma ve Milli Parklar Bölümü araç ve personel desteği de sağlamaktadır.



©Serdar Şatırlar / Bafa Gölü

Bafa Gölü / Serdar Şatırlar

 

Sayımlarda her yıl başka maceralar yaşanıyor

Eşim Tunç ile gönüllü olarak düzenli katıldığımız Marmara Bölgesi ve misafir olarak katıldığımız Samsun-Sinop KOSKS’larında kar, soğuk, çamur gibi şartlarda yaşadığımız maceralar yazmakla bitmez sanırım. Gözlemciler soğuğu sıkı giyinerek çözmeye çalışsalar da, karda, buzda aşırı rüzgarda çok olay değil binlerce ördeği saymak. Biz dayanıyoruz da araçların dayanamadığı çok oluyor. Ulaşım için kullanılan en iyi dört çeker araçlarla bile çamur, kar, buz ile büyük mücadeleler ve maceralar yaşıyor kuş gözlemcileri.  Haber yaptığımız sayım macerası önceki yıl İstanbullu sayım ekibin başına gelmişti. Acarlar Löngözü sayımında   kayıkları batmış , bellerine kadar gelen suda ellerinde ekipmanlarla karaya yürümüşlerdi.  Olay anı videolarını izlerken kendilerin de izleyenler de çok gülse de yerlerinde olmayı kimse istemezdi.

Coğrafi konumundan dolayı Muğla’da yapılan sayımlar daha risksiz geçer diye düşünsem de bu yılın bereketli yağmurları maceralara sebep olur mu? Ne dersiniz?

MUĞLA İLİ SAYIM YER VE TARİHLERİ

Bafa Gölü, Fethiye ve Dalaman Sulak Alanları :    19 Ocak 2019 Cumartesi

Milas Tuzla ve Güllük Deltası, Köyceğiz Gölü  :     20 Ocak 2019 Pazar


©Ercan Üç / Flamingo

Flamingo / Ercan Üç


Sayımlar ne ise yarar?

Sulak alanları korunma çalışmalarında KOSKS raporları önem taşıyor. Çünkü kuşların sayıları o alanların başta Önemli Kuş Alanı ve Önemli Doğa Alanı olarak tescillenemesinde, alanların  koruma statütüsünün belirlenmesinde, veya devam etmesinde  büyük rol oynuyor. Sadece su kuşu popülasyonlarındaki değişikliğin değil Türkiye sulak alanlarındaki hayvan ve bitkilerin değişimini belgeleyen verilerin �’i bu sayımlarda yani KOSKS verilerinden sağlanmakta. 

Yasa dışı avcılık, yapılaşma, su düzeni değişiklikleri gibi faaliyetleri izlemek, koruma uygulamalarındaki eksiklikleri belirleyerek ilgili birimlere iletmek. Sulak alanlar, su kuşları ve çevre konularında kamuoyunu bilgilendirmek gibi işlevlerini de unutmamak lazım.

Sayımların sonuçları bir araya getirilip her yıl bir rapor olarak yayınlanıyor, ilginizi çekerse Doğa Koruma Milli Parklar’ın internet sitesi yayınlar bölümünde tüm KOSKS raporlarına ulaşabilirsiniz. Dünya raporlarına ise Uluslararası Sulakalan Kurumu’dan  (Wetlands International) , World Waterbird Population Estimates adıyla ulaşabilirsiniz.
 

Bol kuşlu günler,

Dilek GEÇİT